وبلاگ شخصی علی تاجدینی

خنده

اکثر و امن ذکرهادم اللذات . فقیل : یا رسول ا... وماها ذم اللذات . قال : الموت [1]

           در هم شکننده خوشی ها را بسیار به یاد آورید .       رسول خدا(ص)

***

مردي از اعراب باديه‌نشين نزد رسول خدا(ص) مي‌آمد و براي آن حضرت هديه مي‌آورد و همان جا مي‌؛فت: پول هديه‌ي مرا مرحمت كن! رسول خدا(ص) از اين سخن مي‌خنديد. و هرگاه غمگين مي‌شد مي‌فرمود: اعرابي چه مي‌كند؟ كاش نزد ما مي‌آمد.[2] [و با سخنانش ما را مي‌خندانيد]

عرض شد : ای پیامبر خدا ! در هم شکننده خوشی ها چیست ؟ فرمود : مرگ        

خنده از سنخ گفتار نیست اما چون توأم با صداست، از این رو در بحث آفات زبان از آن بحث می‌شود .

در تعریف خنده گفته اند: رفتاری ظاهری است که از حالت شگفتی ، انبساط روحي و شادی پدید می آید و سبب آن ، ادراک امری تعقلی یا تخیلی است .

 خنده را در وقتی که بدون صدا باشد ، تبسم و در عیر این صورت خنده عادی گویند . آن گاه که خنده با صدای بلند صورت گیرد قهقهه خوانده می شود .

درباره خنده برخی روایات آن را ستایش و برخی آن را نکوهش کرده‌اند. از جمله روایاتی که در نکوهش خنده آمده است . سخن رسول اکرم (ص) است :

" از خندیدن بپرهیز که دل را از بین می برد ." [3]

امیرالمؤمنین (ع) نیز خنده بسیار را عامل مرگ دل می دانند .[4]

خنده که توأم با آزار مؤمن و مسخره کردن مسلمان باشد ، حرام است . خنده بی جهت علامت بلاهت است . " برای نادانی شخص ، همین اندازه بس است که بدون شگفتی بخندد ."[5]

در برخی روایات نیز خنده ستوده شده است. از جمله امام کاظم (ع) فرمود : " حضرت یحیی  می گریست و نمی خندید و حضرت عیسي هم می‌گریست و هم می خندید و عمل عیسی (ع) از آن چه یحيی (ع) انجام می داد ، بدتر بود ."[6]

امام صادق (ع) نیز فرمود :" کسی که به روی  برادر مؤمنش بخندد وهدفش فروتنی در برابر حق تعالی باشد ، خداوند او را وارد بهشت می کند ."[7]

در روایات اگر چه تبسم و خنده ستوده شده است اما مطلقا قهقه نکوهش شده است .

از مجموعه ای رویات به دست می اید که :

1-      خنده ای که باعث ازار دیگری شود نکوهش شده است .

2-      خنده ای که بدون علت باشد ، نکوهش شده چون از سفاهت ناشی می شود .

3-       خنده و به ویژه قهقهه هایی که ناشی از بی  ظرفیتی در برابر شادی های زودگذر دنیوی است ملامت شده است .

4-      خنده وشادی در میان مؤمنین سفارش شده است . مؤمن خنده رو و شاد است .

5-      زمان ومکان در خنده نکوهش شده و ستایش شده مدخليت دارد . خنده در پشت سر جنازه و در گورستان خوب نیست. [8]

خنده در ایام عزای اهل بیت (ع) بد است . علی (ع) در وصف شیعیان فرمودند :" به سبب شادی ما ، شاد شده و برای غم ما ، اندهگین می شوند ."[9]

از جمله آثار منفی خنده های بدون علت و خنده های زیاد، از دست رفتن وقار ومتانت است .[10]

به لحاط معنوی و روانی خنده های غافلانه ، دل را می میراند . رسول خدا (ص) فرمود :" خنده بسیار ایمان را نابود می کند ."[11]

خنده‌های ناشی از گناهکاری و زشت‌کرداری، نقطه مقابل پشیمانی و انکسار است. علی‌(ع) می‌فرماید :

 " دندان های خود را با خنده نمایان نکن ، در حالی که کارهای رسوا کننده انجام داده ای ."[12]